Hơn ba thập kỷ trên màn ảnh, NSƯT Hồ Phong đi qua hàng loạt nhân vật gai góc, từ những kẻ thao túng, tội phạm máu lạnh đến những ông chủ khoác vẻ ngoài lịch lãm. Khán giả nhớ tên nhân vật nhiều hơn tên anh. Nhưng phía sau những vai diễn khiến người xem ghét cay ghét đắng lại là một người đàn ông sống nguyên tắc, coi gia đình là điểm tựa và luôn hiểu rằng giữ được mình đôi khi còn khó hơn hóa thân thành một kẻ xấu.
Người ta nhớ những kẻ phản diện
Có một nghịch lý thú vị trong hành trình nghề nghiệp của Hồ Phong: càng đóng những kẻ xấu, anh càng được khán giả nhớ lâu. Từ Đất và người, Khi đàn chim trở về, Những ngọn nến trong đêm, Bí mật tam giác vàng đến Hương vị tình thân, Đấu trí, Chúng ta của 8 năm sau, Độc đạo và gần đây là Lửa trắng, những nhân vật Hồ Phong đảm nhận thường không phải những con người dễ mến. Họ có thể là kẻ tham lam, thủ đoạn, lạnh lùng, sống ngoài vòng pháp luật hoặc sẵn sàng bất chấp tất cả để đạt được mục đích. Nhưng cũng chính những nhân vật ấy lại làm nên một Hồ Phong rất riêng trên màn ảnh. Gương mặt góc cạnh, giọng nói trầm, ánh mắt có độ lạnh và một phong thái điềm tĩnh khiến anh gần như trở thành “gương mặt thân quen” của tuyến phản diện. Có người nói anh được “Tổ nghề đãi”, bởi ngoại hình và chất giọng dường như sinh ra để đóng vai ác. Hồ Phong không phủ nhận lợi thế ấy. Nhưng anh hiểu, một gương mặt phù hợp chỉ giúp diễn viên bước qua cánh cửa đầu tiên. Để nhân vật sống được, phía sau đó là hàng loạt lựa chọn mà khán giả không nhìn thấy. “Khán giả ít khi gọi tôi là Hồ Phong, họ gọi tôi bằng tên nhân vật”, anh từng chia sẻ.
Với một diễn viên, đó vừa là niềm vui vừa là áp lực. Bởi khi nhân vật đủ thuyết phục để người xem quên mất người diễn phía sau, nghĩa là Hồ Phong đã làm được điều quan trọng nhất của nghề diễn: biến mình thành một người khác.
Không diễn cái ác bằng một khuôn mặt
Với Hồ Phong, đóng vai phản diện chưa bao giờ đơn giản là làm cho mình trở nên dữ dằn. Trong Lửa trắng, anh vào vai lão Công – một kẻ cầm đầu trong đường dây tội phạm xuyên quốc gia, bên ngoài mang dáng vẻ của một doanh nhân thành đạt, thậm chí làm từ thiện để che giấu những hoạt động phi pháp.
Điều đáng chú ý là Hồ Phong không muốn gọi lão Công là “ông trùm”. Bởi theo anh, cách gọi ấy dễ khiến nhân vật trở nên quyền lực và lớn lao hơn bản chất thực sự. Lão Công, suy cho cùng, chỉ là một con người đã lựa chọn sai đường và phải sống cùng nỗi bất an do chính mình tạo ra. Đó cũng là cách Hồ Phong tiếp cận các nhân vật phản diện trong suốt hơn 30 năm làm nghề: không tô vẽ cái ác, mà cố gắng tìm kiếm phần người bên trong nó. Anh đọc tài liệu, quan sát, nghiên cứu tâm lý tội phạm, tìm cách hiểu vì sao một con người có thể bước qua những giới hạn đạo đức. Có những môi trường anh chưa từng trải qua ngoài đời, như thế giới của ma túy hay những cuộc ăn chơi của giới tội phạm. Vì vậy, anh phải dùng trí tưởng tượng, tài liệu và sự quan sát để tạo nên đời sống cho nhân vật. Với Hồ Phong, cái khó của vai phản diện không nằm ở việc làm cho nhân vật đáng sợ, mà là khiến người xem tin rằng nhân vật ấy thực sự tồn tại. Có những khi chỉ một ánh mắt, một cách ngồi hay một khoảng im lặng cũng đủ nói lên nhiều hơn lời thoại.
Cái giá của việc khiến khán giả ghét mình
Đằng sau thành công của những vai phản diện là một cái giá mà không phải diễn viên nào cũng dễ dàng chấp nhận. Hồ Phong từng nhận những bình luận nặng nề từ khán giả. Có người gọi anh bằng những từ ngữ khó nghe, thậm chí kéo cả bố mẹ anh vào những lời chửi mắng. Có người chưa từng gặp anh ngoài đời nhưng vì quá nhập tâm vào nhân vật mà dành cho anh sự căm ghét như thể đó là con người thật. Anh chấp nhận điều ấy như một phần của nghề. Bởi suy cho cùng, nếu khán giả ghét nhân vật đến mức quên rằng đó chỉ là diễn xuất, thì người diễn viên đã thành công. Nhưng Hồ Phong cũng nhìn thấy mặt khắc nghiệt của nghề nghiệp. “Có nghệ sĩ cả đời cống hiến, khi thành công thì được tung hô, nhưng chỉ cần một biến cố trong cuộc sống là lập tức bị quay lưng”, anh nói. Có lẽ bởi vậy, sau hơn ba thập kỷ đứng trước máy quay, Hồ Phong càng hiểu giá trị của hai chữ niềm tin. Được công chúng yêu mến là một đặc ân. Nhưng giữ được sự tin tưởng ấy mới là thử thách dài lâu.
.jpg)
Đóng vai ác, nhưng không mang tiếng xấu về nhà
Nếu màn ảnh của Hồ Phong là thế giới của những toan tính, tội lỗi và bóng tối thì cuộc sống phía sau máy quay của anh lại gần như đối lập.
Ngoài đời, Hồ Phong là một Thượng tá công an. Anh được đào tạo trong môi trường đề cao kỷ luật, trách nhiệm và danh dự. Sự đối lập ấy tạo nên một chân dung khá đặc biệt: người đàn ông nhiều năm vào vai những kẻ phá vỡ luật lệ lại luôn nhắc mình phải sống trong khuôn khổ. Anh từng đứng trước những cám dỗ từ khi còn là sinh viên. Nhưng những gì chứng kiến về hậu quả của tệ nạn khiến anh lựa chọn tránh xa. Hồ Phong không tự nhận mình hoàn hảo. Anh chỉ cho rằng mình hiểu rõ điều gì quan trọng hơn những phút giây hào nhoáng. “Đóng rất nhiều vai ác, nhưng chưa bao giờ mang tiếng xấu về với gia đình” có lẽ là một cách rất ngắn để anh nói về nguyên tắc sống của mình. Với anh, danh tiếng trong nghề có thể đến rồi đi. Một vai diễn có thể khiến người ta nhớ đến mình vài năm, thậm chí vài chục năm. Nhưng danh dự của một người đàn ông trước bố mẹ, vợ con thì không thể lấy lại dễ dàng nếu đã đánh mất.
Nghỉ hưu nhưng không có ngày nghỉ
Tháng 8/2025, Hồ Phong nhận quyết định nghỉ hưu sớm. Ở thời điểm nhiều người vẫn nghĩ anh đang có một sự nghiệp thuận lợi và còn nhiều cơ hội trên màn ảnh, quyết định ấy khiến không ít người bất ngờ. Nhưng với Hồ Phong, đó lại là một lựa chọn tự nhiên. Bố mẹ ở Hạ Long đã lớn tuổi. Hai con trai còn nhỏ, một bé mới 3 tuổi, một bé 9 tuổi. Vợ anh đi làm từ sáng sớm đến tối. Khi công việc của một người đàn ông được thu xếp lại, những khoảng trống trong gia đình bỗng hiện ra rõ hơn. Anh bắt đầu dành nhiều thời gian cho những việc rất đời thường: nấu cơm, giặt giũ, dọn dẹp, đưa đón con, chăm sóc gia đình. “Thất nghiệp” hay “nghỉ hưu” có lẽ không phải những từ phù hợp với cuộc sống hiện tại của Hồ Phong. Bởi anh vẫn bận rộn, chỉ là bận với những điều khác.
Nếu trên trường quay, anh từng dành hàng giờ để nghiên cứu tâm lý một tên tội phạm, thì ở nhà, công việc quan trọng nhất đôi khi chỉ là một bữa cơm đủ người. Nếu trước đây anh phải thay đổi từng ánh mắt, dáng đi, trang phục để trở thành một nhân vật khác, thì giờ đây, điều anh quan tâm hơn lại là được trở về đúng với con người mình.
Sau những vai ác là một người đàn ông của gia đình
Hồ Phong nói anh may mắn vì có một người vợ hiểu nghề. Vợ chồng anh không tránh khỏi những khác biệt, nhưng thay vì cố chứng minh ai đúng ai sai, họ thường nghĩ đến điều tốt nhất cho các con. Anh cũng thừa nhận, là nghệ sĩ, có tên tuổi đồng nghĩa với việc sẽ có nhiều mối quan hệ, nhiều cám dỗ và nhiều cơ hội bước qua những giới hạn. Nhưng anh lựa chọn tự kiểm soát mình. Bởi anh hiểu, người bị tổn thương đầu tiên nếu mình sống không đúng không phải khán giả, mà là bố mẹ, vợ con. Có lẽ đây cũng là điều thú vị nhất trong chân dung Hồ Phong: người đàn ông đã dành phần lớn sự nghiệp để hóa thân thành những kẻ không biết kiểm soát lòng tham, dục vọng hay quyền lực lại dành cả đời để học cách kiểm soát chính mình.
Hơn 30 năm và một cuộc chơi chưa kết thúc
Hồ Phong đã đi qua một chặng đường rất dài của phim truyền hình Việt Nam.
Anh từng đóng những vai giàu có, sang trọng, từng giảm gần chục kilogram để phù hợp với nhân vật, từng cẩn thận giữ một món trang sức trị giá hàng trăm nghìn USD được bạn cho mượn để phục vụ vai diễn. Anh cũng từng lang thang tìm những bộ quần áo cũ kỹ cho những nhân vật nghèo khổ. Những chi tiết ấy cho thấy phía sau vẻ ngoài tưởng như đã quá quen thuộc của một diễn viên chuyên trị vai ác là một người làm nghề kỹ tính. Anh không chỉ diễn bằng lời thoại. Anh diễn bằng trang phục, dáng đi, ánh mắt, giọng nói và cả những điều nhỏ nhất tạo nên một con người. Hơn 30 năm, Hồ Phong đã đóng rất nhiều kẻ xấu. Nhưng có lẽ điều đáng nhớ nhất ở anh lại không nằm ở những nhân vật khiến khán giả ghét cay ghét đắng. Đó là cách một diễn viên sống đủ lâu với cái ác trên màn ảnh để hiểu rằng điều khó nhất không phải hóa thân thành một người xấu.
Khó hơn là bước ra khỏi vai diễn, trở về với đời thường và vẫn giữ mình là một người tử tế. Và có lẽ, sau hơn ba thập kỷ, đó mới là vai diễn Hồ Phong chưa bao giờ muốn đánh mất.
P.V /Tạp chí Thế giới điện ảnh